Vezel, lignine en pulp

De houtvezel is de belangrijkste grondstof voor papier. De houtvezel wordt verkregen uit hout en oudpapier. Naast de houtvezel zijn ook vezels van grassoorten (suikerriet, bamboe en stro) bruikbaar, net als vezels van katoen, vlas (van lijnzaad), rijst en jute (kenaf). Vezels van katoen zijn lang, sterk, wit en goed bleekbaar en kunnen worden gebruikt voor het maken van bankbiljetten.

Hout, vezel, lignine en pulp

Hout bestaat grofweg uit vezels en lignine. Lignine zorgt voor de verbinding van de vezels in de boom. Nadat het hout is verzameld, wordt het gezaagd, ontbast en soms gechipt. Chippen is het verkleinen van hout met messen, zodat het beter kan worden verwerkt. Vervolgens worden de houtvezels ontsloten. Dat betekent dat de vezels van elkaar worden losgemaakt. Dat gebeurt op verschillende manieren. De belangrijkste twee vormen van ontsluiten zijn: mechanisch (houthoudend) en chemisch (houtvrij). Het hout wordt bij mechanische ontsluiting fijngemalen. Bij chemische ontsluiting wordt het gekookt.

Na ontsluiting van de vezels blijft pulp over, de basis van het papier. Aan de pulp wordt water toegevoegd. Op het moment dat de pulp de papiermachine ingaat is deze vermengd met water in een verhouding van 1% papiervezel tegenover 99% water. Papier zonder lignine wordt houtvrij papier genoemd. Papier waar nog wel lignine in zit heet houthoudend papier. Wanneer de pulp gereed is, wordt deze gedroogd en in dikke witte platen gesneden.

82,7% van de voor de Europese papierproductie gebruikte pulp komt uit Europa (*).

Nederlandse papier- en kartonfabrieken importeren cellulose hoofdzakelijk uit Scandinavië, Portugal (60%), Noord-Amerika (21%) en Latijns-Amerika (19%) (**).

Van oudpapier tot pulp

Papier en karton worden ingezameld bij kantoorbedrijven en huishoudens. Het oudpapier wordt opgelost in water. Daardoor komen de papiervezels los van elkaar en ontstaat een vezelbrij. Deze brij vormt de basis voor nieuw papier en karton. Als het voor het eindproduct nodig is, wordt ook de drukinkt verwijderd.

(*) CEPI, Sustainability Report, 2011

(**) Koninklijke Vereniging van Nederlandse Papier- en Kartonfabrieken (VNP), Jaarverslag 2011