Drankenkartons horen niet in de oudpapierbak

De discussie of gebruikte drankenkartons met het oud papier mogen worden ingezameld is weer opgelaaid. De levensmiddelenindustrie grijpt de evaluatie van de Pilot Drankenkartons aan om onder het mom van maatschappelijke kosten de eigen stoep schoon te vegen. De papierindustrie wijst op de gevaren voor de (kwaliteit van de) papierkringloop en daarmee voor de circulaire economie. Een circulaire economie houdt niet op bij de boodschappentas van de consument.

Koploper recycling

Nederland is wereldwijd een koploper in papierrecycling. Ruim 85% van het gebruikte papier en karton wordt ingezameld en hergebruikt. Een prachtig resultaat! Gebruikt papier en karton zijn waardevolle grondstoffen voor nieuwe producten. Met een hernieuwbare bron (hout) en een uitstekend werkend recyclingsysteem zijn papier en karton voorbeelden van circulaire producten. De keten van papiermakers en -gebruikers wil het inzamelsysteem behouden en verder verfijnen, en daarbij nog betere recyclingcijfers realiseren. Daarvoor is een zorgvuldige omgang met drankenkartons cruciaal.

Evaluatie Raamovereenkomst

De Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI) roert zich in de evaluatie van de Pilot Drankenkartons. De vervuiling van de oud papierstroom door gezamenlijke inzameling zou niet groter zou zijn dan bij de inzameling van drankenkartons met kunststof. Ofwel, drankenkartons kunnen prima bij het oud papier worden gegooid. Achterliggende gedachte: inzameling van drankenkartons met papier is stukken goedkoper. Volgens de FNLI worden de maatschappelijke meerkosten gedeponeerd bij de verpakkende industrie. Volgens de FNLI zonder extra milieuresultaat. Zij geeft daarmee blijk van een merkwaardige gedachtenkronkel.

Drankenkarton buiten de oudpapierbak

Drankenkartons zijn grotendeels gemaakt van karton. Het is op zich geen gekke gedachte dat gebruikte zuivel- en sappakken bij het oudpapier kunnen worden ingezameld. Immers, zij zouden kunnen bijdragen aan een toename van het volume oudpapier en daarmee aan het hergebruik ervan. Drankenkartons bevatten houtvezels waar prima nieuw papier en karton van kan worden gemaakt. Dit lijkt interessant voor de papierindustrie. Echter, de kwestie is wat ingewikkelder. Ten eerste zijn drankenkartons papieren verpakkingen met een toevoeging. Drankenkartons zijn tweezijdig gelamineerd en hebben soms ook een laagje aluminium aan de binnenkant. De dunne laagjes PE dienen om de pakken vloeistofdicht en vochtbestendig te maken. Bij langhoudbare producten wordt ook een dun laagje aluminium toegevoegd om het pak licht- en luchtdicht te maken. In een speciale pulper kunnen drankenkartons als aparte stroom heel goed worden gerecycled. De verschillende laagjes worden dan weer van elkaar gescheiden. Het papier wordt ingezet in de papierverwerkende industrie.. Conclusie: de drankenkartons moeten sowieso gescheiden worden van ander papier en karton dat direct het recyclingproces in kan. Ten tweede bevinden zich in gebruikte drankenkartons resten yoghurten sap. . Deze resten vermengen zich met het andere papier in de papierbak. Een paar drankenkartons in een goed gevulde oudpapierbak kunnen l de gehele oudpapierstroom vervuilen. Daarmee wordt ook het proces van papier maken ernstig verstoord. Dat is een verschil met eenvoudiger te reinigen kunststof. In meer algemene zin: het hergebruik van waardevolle grondstoffen wordt tegengewerkt door het niet gescheiden inzamelen.

Hoe worden drankenkartons op dit moment ingezameld in Nederland? 94% van de Nederlandse gemeenten zamelt drankenkartons gescheiden in. Zo’n 317 gemeenten doen dit samen met plastic verpakkingsafval en 30 gemeenten richten zich op nascheiding.  De ingezamelde drankenkartons vinden hun weg naar de in 2016 geopende recyclingfabriek voor drankenkartons bij papierfabriek Van Houtum in Swalmen. Geen enkele Nederlandse gemeente kiest ervoor om drankenkartons met oudpapier in te zamelen vanwege voorgenoemde redenen.

Oudpapier = waardevolle grondstof

Het nieuwe papier en karton dat in Nederland wordt gemaakt bestaat voor 83% uit oudpapier. De wens van de FNLI brengt risico’s met zich mee voor het kringloopsysteem van papier en karton. Waarom wil zij dan gezamenlijk papier en drankenkartons inzamelen? Kostenvoordelen lijken er bij het gecombineerd inzamelen niet te zijn. Integendeel! De gecombineerde inzameling zal de gemeenten extra geld gaan kosten. Ten eerste zal al het oudpapier extra gesorteerd moeten worden. Ten tweede zal een forse, permanente waardevermindering optreden. De vervuilde kranten, tijdschriften, folders en printerpapier leveren nu eenmaal minder op. En de waarde en kwaliteit van het oudpapier zijn nu juist pijlers van het Nederlandse inzamelysteem. De stichting Papier Recycling Nederland (PRN), een goedwerkende vorm van zelfregulering van de papier- en kartonketen, garandeert aangesloten gemeenten in tijden dat de opbrengst van het oudpapier op een laag niveau ligt een bijdrage in de kosten en de afname van het door de gemeenten ingezamelde oudpapier. Daartoe is een fonds gevormd, dat wordt gevuld door uitgevers, drukkers en producenten van hygiënepapier. De extra inkomsten van de gemeenten voor de drankenkartons die zij inzamelen, wegen bij lange na niet op tegen de door de FNLI genoemde extra kosten en inkomstenderving.

Circulair denken stopt niet bij de afvalfase

Een circulaire economie begint bij de keuze voor circulaire producten. Hulde voor de FNLI-leden die kiezen voor duurzaam karton als verpakkingsmiddel. Maar een circulaire economie houdt niet op bij de boodschappentas van de consument. Ook na gebruik is er een verantwoordelijkheid. Afval is grondstof en die moet worden geborgd. Met de huidige, op onjuiste kostenvoorstellingen gebaseerde opstelling kiest de FNLI voor vervuild oud papier dat niet in Nederland zal worden verwerkt tot grondstof. In plaats daarvan moet het, onder strikte voorwaarden, worden geëxporteerd of verbrand. Dat betekent minder nieuwe (waardevolle en kwalitatief hoogwaardige) grondstoffen. Dat druist niet alleen in tegen de Nederlandse beleidsdoelstellingen voor de circulaire economie, maar bovenal tegen het gezonde verstand. Het zou doodzonde zijn om het goed werkende Nederlandse systeem in de waagschaal te stellen door een schone stroom oudpapier te gaan vervuilen. Niemand wordt daar wijzer van, de gemeente niet, de consument niet, de papiersector niet, maar vooral ons milieu niet. Ook een nieuw te kiezen Kamer zal dit niet accepteren.  

 

 

 

Share :