Ecologische voetafdruk

Iedere  wereldburger gebruikt een gedeelte van de beschikbare ruimte op aarde. Alles dat wordt geconsumeerd kost ruimte en kan worden omgerekend in een oppervlakte die voor de productie ervan nodig is. Met de ecologische voetafdruk wordt het verbruik van grondstoffen en energie omgezet in benodigde ruimte op aarde, uitgedrukt in hectares.

In de 20e eeuw is de wereldbevolking 34 keer meer materialen, 27 keer meermineralen, 12 keer meer fossiele brandstoffen en 3,6 keer meer biomassa gaan gebruiken. De stijging van de wereldbevolking en een toenemende welvaart zijn de belangrijkste oorzaken (*).

De gemiddelde voetafdruk per inwoner verschilt. Nederland is een rijk land met een hoge levenstandaard. De gemiddelde Nederlander heeft een voetafdruk van 4,1 hectare. Inwoners van de Verenigde Arabische Emiraten zijn koplopers. Hun voetafdruk bedraagt 10,7 hectare.  Inwoners van de Verenigde Staten hebben een voetafdruk van 8,0 hectare. Een Keniaan daarentegen heeft een afdruk van 1,1 hectare. Met de ecologische voetafdruk kan de milieu-impact van verschillend consumptiegedrag (leefstijlen) of van verschillende bevolkingsgroepen (landen) met elkaar worden vergeleken. Zou alle bruikbare ruimte op aarde eerlijk worden verdeeld over alle mensen en de natuur daarnaast voldoende ruimte krijgen om zichzelf te herstellen, dan zou elke bewoner een gemiddelde  een voetafdruk van 1,8 hectare (cijfers 2001) hebben. Dit heet het Eerlijk Aarde-aandeel.

De mondiale ecologische voetafdruk is veel groter dan de aarde aan kan. Sinds 1988 gebruikt de mens meer dan de aarde opbrengt. De trend laat een continue overconsumptie zien. In 2008 overschreed de ecologische footprint de biocapaciteit van de aarde om hernieuwbare bronnen op te leveren en CO2 op te nemen met 50% (**). De uitstoot van CO2 kan niet meer door de aarde worden geabsorbeerd. Minder en efficiënter gebruik van grondstoffen is noodzaak, hergebruik aan te bevelen.

Een verdrievoudiging van het mondiale materiaalgebruik in 2050 is een reële verwachting (***).

De vijf belangrijkste prioriteiten voor de gemiddelde Nederlander om de Mondiale Voetafdruk te verkleinen zijn:

  • vervoer per auto en motor;
  • vlees- en zuivelgebruik;
  • vliegen;
  • verwarming;
  • voorzieningen op stroom (***).

Mede door de grote productiebossen van de hout- en papierindustrie groeit het bosoppervlak in Europa gestaag. Met zorg wordt bos verbouwd, geoogst en hergeplant. Met keurmerken kan de duurzaamheid van de grondstof worden aangetoond.

(*) UNEP, Decoupling Natural Rescource Use and Environmental Impacts from EconomicGrowth, 2011

(*) WWF, Living Planet Report, 2012

(***) Jan Juffermans, Nut & Noodzaak van de Mondiale Voetafdruk (Over de mondiale gebruiksruimte, duurzaamheid en mensenrechten), 2006